Беларусь → Падарожжа па Беларусі 2025
Вузкакалейка торфабрыкетнага завода «Дзітва»
«Дзітва» — адзін з найбуйнейшых торфабрыкетных заводаў Беларусі. Тут асушаюць балоты, а здабыты торф ператвараюць у паліўныя брыкеты, якімі ацяпляюць дамы і прамысловыя аб’екты. Завод знаходзіцца за 12 км ад Ліды і працуе з 1972 года. Для перавозкі торфу выкарыстоўваюць вузкакалейную чыгунку.

Экскурсія пачынаецца з агляду цэхаў, тэрыторыі і невялікага музея чыгуначных артэфактаў:


Мне было невядома, што існуе так шмат стандартаў рэек! У адрозненне ад звычайных чыгунак, траса вузкакалейкі не разлічана на шмат гадоў эксплуатацыі. Калі радовішча вычарпана, рэйкі разбіраюць і ўкладваюць у іншым месцы. Таму на звычайнай чыгунцы выкарыстоўваюць тып Р65, а на вузкакалейках — звычайна лёгкія Р18 і Р24. Прычым адзін і той жа цягнік можа ездзіць па абодвух тыпах рэек. Лічба пасля «Р» прыблізна адпавядае масе аднаго метра рэйкі ў кілаграмах.

Мапа вузкакалеек Лідчыны ў 2026 годзе:
— Звычайная чыгунка — Вузкакалейка — Закінутыя пуці
Экскурсіі праходзяць на дзейнай лініі, па якой ходзяць рабочыя саставы з торфам. Падаюць наш цягнік:

Перасовачная сталовая для рабочых:

Ад'язджаем:
Торф утвараецца ў працэсе адмірання балотных раслін ва ўмовах высокай вільготнасці і абмежаванага доступу паветра. Балоты асушаюць, торф здрабняюць і сушаць проста на палях. Таму здабываюць яго пераважна ўлетку, калі ён можа высахнуць на сонцы:

Каб утварыўся міліметр торфу, патрэбны прыкладна год — адзін метр фарміруецца каля тысячы гадоў. Таму, хоць торф і працягвае ўтварацца ў прыродзе, у маштабах чалавечага жыцця яго лічаць неаднаўляльным рэсурсам.

Торф выкарыстоўваюць не толькі як паліва для ацяплення і вытворчасці электраэнергіі, але і для вырабу грунтоў ды вырошчвання расады. Дзякуючы порыстай структуры ён добра фільтруе ваду. Напрыклад, у Вялікабрытаніі 43% пітнай вады паступае з рачных вадазбораў з тарфянікамі.
Выпрацаваныя і пакінутыя палі натуральным чынам запаўняюцца вадой:

Найбуйнейшыя вытворцы торфу ў свеце — Латвія, Фінляндыя, Расія, Беларусь і Швецыя. На долю Беларусі прыпадае 11% сусветнай вытворчасці.

Тарфянікі займаюць каля 3% усёй сушы Зямлі:

Мапа распаўсюджання тарфянікаў, Лідскі ўніверсітэт (у Вялікабрытаніі)
Тым часам мы прыехалі на здабыўны ўчастак каля вёскі Мольгі. Турысты размінаюць ногі і дыхаюць тарфяным паветрам:


Атмасфера:



Вяртаемся:
Усе стрэлкі пераводзяць уручную.
На заводзе торф прэсуюць у брыкеты. Асобная галіна вузкакалейкі вядзе ў Ліду да станцыі Перагрузачная, дзе прадукцыю перагружаюць у звычайныя вагоны і адпраўляюць пакупнікам.

Насця задаволеная:
Сайт музея: 750mm.by
Вяртаемся ў Ліду. Замак усё яшчэ стаіць:


Увечары ідзём на экскурсію на бровар. Завод працуе з 1876 года і цяпер належыць фінскай кампаніі Olvi. Тут вырабляюць лідскіе півы і квасы, а таксама пэпсі, мірынду, сэванап, маўнтандзю ды іншыя напоі. Прадукцыю пастаўляюць у 20 краін.



19 красавіка 2025
Чытайце далей:

















